عقل واژهء عقل در قرآن كريم با ساختار فعل ماضى ، مثل : يَسْمَعُونَ كَلامَ اللَّهِ ثُمَّ يُحَرِّفُونَهُ مِنْ بَعْدِ ما عَقَلُوهُ « 1 » ؛ و مضارع : إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ « 2 » ؛ وَ لَدارُ الْآخِرَةِ خَيْرٌ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا أَ فَلا تَعْقِلُونَ « 3 » ؛ وَ قالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ ما كُنَّا فِي أَصْحابِ السَّعِيرِ « 4 » ؛ وَ تِلْكَ الْأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنَّاسِ وَ ما يَعْقِلُها إِلَّا الْعالِمُونَ « 5 » ؛ و آيات فراوان ديگر آمده است . تحت عنوان واژهء قلب در آياتى مثل : إِنَّ فِي ذلِكَ لَذِكْرى لِمَنْ كانَ لَهُ قَلْبٌ أَوْ أَلْقَى السَّمْعَ وَ هُوَ شَهِيدٌ « 6 » ؛ فَتَكُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ يَعْقِلُونَ بِها « 7 » ؛ لَهُمْ

--> ( 1 ) - بقره ( 2 ) آيهء 75 : با آن كه گروهى از آنان سخنان خدا را مىشنيدند ، پس آن را بعد از فهميدنش تحريف مىكردند . ( 2 ) - رعد ( 13 ) آيهء 4 : بىگمان در اين امر نيز براى مردمى كه تعقل مىكنند دلايل روشنى است . ( 3 ) - يوسف ( 12 ) آيهء 109 : و قطعا سراى آخرت براى كسانى كه پرهيزگارى كرده‌اند بهتر است . آيا نمىانديشيد ؟ ( 4 ) - ملك ( 67 ) آيهء 10 : و گويند : اگر شنيده و پذيرفته بوديم يا تعقّل كرده بوديم ، در ميان دوزخيان نبوديم . ( 5 ) - عنكبوت ( 29 ) آيهء 43 : و اين مثلها را براى مردم مىزنيم ، ولى جز دانشوران آنها را درنيابند . ( 6 ) - ق ( 50 ) آيهء 37 : قطعا در اين عقوبتها ، براى هر صاحبدل و حق نيوشى كه خود به گواهى ايستد ، عبرتى است . ( 7 ) - حج ( 22 ) آيهء 46 : تا دلهايى داشته باشند كه با آن بينديشند .